Door Alisa Post
De week van het werkgeluk komt eraan. Voor mij een goede aanleiding om jou te helpen met tips over hoe je medewerkers nóg beter bij jullie organisatie kunt betrekken. Want gemotiveerde medewerkers zorgen voor blije klanten. Maar toch ga ik dat precies niet doen. In plaats daarvan nodig ik je in dit blog uit om op een andere manier naar werkgeluk te kijken. Ik laat je zien hoe werkgeluk geen doel op zich is, maar op z’n best een mogelijke resultante van goed werkgeverschap.
Eerst een stap terug en hand in eigen boezem. Ik heb het vaak over werkgeluk (gehad), ook omdat het zo’n lekker concreet en maakbaar streven lijkt. En daar zit het probleem. Psychiater Dirk de Wachter stelt in zijn boek De kunst van het ongelukkig zijn dat we in onze samenleving te vaak doen alsof het leven vooral leuk moet zijn. In combinatie met de overtuiging dat je zelf verantwoordelijk bent voor je eigen geluk én de vele succesverhalen van anderen die ons via social media bereiken, ontstaat het tegenovergestelde: een groeiend aantal mensen voelt zich eenzaam en helemaal niet zo gelukkig.
Als het tegenvalt is een jobhop snel gemaakt
Zoomen we meer specifiek in op werkgeluk, dan zien we dezelfde tendens. Hoewel de onzekerheden in de wereld toenemen, hebben medewerkers het op de Nederlandse arbeidsmarkt nog steeds voor het kiezen. De verwachtingen worden opgeschroefd. Alleen de ideale baan is goed genoeg en als het tegenvalt, is een jobhop snel gemaakt. Best begrijpelijk dus dat organisaties in hun streven mensen binnen te halen en te houden, de moodvan medewerkers meten en er alles aan doen hun werkgeluk te vergroten.
En hoewel ik volop geloof in goed luisteren naar de werkvloer en in het bouwen van een gezond waardegedreven werkklimaat, is het een misvatting dat leiders of professionals ervoor zouden moeten zorgen dat medewerkers werkgelukkig zijn.
Ora et labora
Zelf ben ik opgegroeid in een calvinistisch gezin. We gingen iedere zondag naar de kerk en ik kende op mijn 8e de betekenis van Ora et Labora al wel. Hard werken, verantwoordelijkheid nemen en doorbijten als het tegenzit; dan zijn voor mij persoonlijk nog steeds zowel mijn superpowers als mijn superdrainers. Ik kijk dan ook met een mengeling van jaloezie en bewondering naar mensen die lichtvoetig door hun arbeidzame leven vlinderen en duidelijk nee zeggen als een taak niet bij hen past of als de vraag na 17.00u wordt gesteld. Voor mij is werk best een belangrijk onderdeel van mijn leven, niet voor niets ben ik ondernemer geworden. Nu ik iets ouder begin te worden en vanuit mijn vakgebied veel bezig ben met het ontwikkelen van veerkrachtige organisaties, reflecteer ik zelf ook weer vaker op de plek van werk in onze levens.
De zin van werk vanuit meerdere perspectieven
Daarin werd ik een aantal jaar geleden alweer enorm geïnspireerd door de gedachten van René Gudde –toen filosoof des vaderlands- die de tijdgeest omdraaide. Hij stelde dat we werk niet moeten beoordelen op de mate waarin het ons gelukkig maakt, maar op de vraag in hoeverre het bijdraagt aan het leiden van een betekenisvol leven. Daarbij pelde hij de zingeving van werk af en onderscheidde hij 4 functies van werk:
- Materieel: werken voorziet in brood op de plank.
- Sociaal: werk brengt ons in contact met anderen, schept verbondenheid.
- Structuur: werk geeft ritme en houvast aan ons bestaan.
- Zin gevend: werk kan bijdragen aan het gevoel ertoe te doen en van waarde te zijn.
Al deze functies zie ik terug in de keuzes die ik in mijn persoonlijke leven heb gemaakt. Zo vind ik het –zeker na mijn scheiding- belangrijk om voldoende geld te verdienen om voor mijn jongens te kunnen zorgen. Dat is een drijfveer. Maar ook het sociale is belangrijk voor mij. In plaats van te zzp’en/interimmen, heb ik mensen in dienst genomen om zo als Buro Dirigo-team écht in verbinding te kunnen samenwerken. Daarbij delen we als collega’s de wens om te werken voor organisaties die de wereld een beetje mooier maken; niet de klanten met het grootste budget, wel de klanten met de relevantste vragen. Daar halen we zingeving uit.
Overigens blijkt uit onderzoek op basis van de Work as Calling Theorydat mensen die hun werk als roeping zien (en daarmee als onderdeel van hun identiteit) hun werkgeluk een hoger cijfer geven dan mensen die hun werk zien als een gewone baan. Ook draagt trots bij aan een hogere werkgeluk-score.
Gelukkige tegenspoed
Voor mij draagt werk dus grotendeels bij aan het leiden van een leven dat in mijn eigen ogen betekenisvol is. En toch was/is daar ook geregeld de twijfel. Zeker in tijden van tegenspoed -financieel of door gedoe in het team- kan mijn mood echt door de ondergrens zakken. En toch is mijn ervaring dat juist tegenslag ook tot werkgeluk kan leiden. Juist als je ergens met elkaar doorheen gaat, ontstaat er verdieping en groei die op termijn weer heel werkgelukkig maken.
Tips
Wat jij hiermee kunt? Als leider of professional? Een paar praktische tips:
- Stuur niet alleen op geluk, maar op betekenis.
Help medewerkers te ervaren hoe hun bijdrage ertoe doet in het grotere geheel.
- Koester verbondenheid.
Neem een goede teamspirit niet voor lief, blijf erin investeren en durf samen door lastige tijden heen te gaan.
- Maak ruimte voor het echte gesprek.
Over verwachtingen, over (je eigen) twijfels, over de rol van werk in iemands leven.
- Wees eerlijk over wat werk kan bieden.
Werk is een deel van het leven, niet per se een bron van geluk. Gebruik in gesprekken de meerdere functies van werk om elkaar beter te leren kennen en te reflecteren.
Nu komt de week van het werkgeluk er dus aan. Misschien een mooie uitnodiging om met elkaar wat druk van werkgeluk af te halen en een eerlijk gesprek te voeren over persoonlijke drijfveren, waarden en hoe je elkaar kunt helpen bij het in de praktijk brengen.
Met dit blog heb ik iets van mijn eigen zoektocht naar werkgeluk gedeeld, maar natuurlijk ben ik ook benieuwd naar jouw insteek. Hoe kijk jij hiernaar? Verwacht jij dat werk jou gelukkig maakt of zoek je het geluk vooral in andere domeinen van je leven?
